De ontwikkelingen in de maatschappij gaan snel. Een groot deel van deze ontwikkelingen hebben ook zijn weerslag op de gemeente Heerde en beïnvloeden daarmee de financiën van de gemeente. Wanneer deze ontwikkelingen niet in euro's kunnen worden uitgedrukt dan zijn deze een potentieel (financieel) risico. In dit hoofdstuk wordt een opsomming gegeven van risico’s die hun weerslag kunnen hebben op de gepresenteerde meerjarenraming en de financiële positie van de gemeente.
Ambtelijke aanpassingen budgetten
Bij de Perspectiefnota 2027-2030 zijn de budgetten voor deze jaren herijkt. Op dat moment werd duidelijk dat, als gevolg van forse noodzakelijke budgetverhogingen voor de Jeugdzorg en de Wmo, er voor de komende jaren een groot budgettair probleem was ontstaan met tekorten van €1,5 miljoen voor 2027 oplopend tot ruim €4 miljoen voor 2029 (het saldo voor 2030 was toen nog niet bekend). Met uw raad is toen afgesproken dat getracht zou worden om 2027 sluitend te maken en om voor de jaren erna een breed gedragen bezuinigingstraject in te zetten. Ambtelijk is er hard gewerkt om het tekort voor 2027 op te lossen. Dit is uiteindelijk gelukt door de budgetten nog scherper te stellen en alle rek uit de begroting te halen. Financiële tegenvallers kunnen niet meer worden opgevangen en veroorzaken meteen tekorten.
Gemeentefonds
De hoogte van de uitkeringen uit het gemeentefonds zijn al jaren dé onstabiele factor van de gemeentelijke financiën. Voor 2027 is vooral de uitkomst van het onderzoek van de commissie Van Ark en de eventuele invoering van de 2e tranche van de herverdeling van het Gemeentefonds onzeker. Wat er in de jaren 2028 e.v. gaat gebeuren is totaal onduidelijk.
Opvang Oekraïense ontheemden
Sinds 2022 worden er Oekraïense ontheemden opgevangen binnen de gemeentegrenzen van Heerde. Door het steeds wisselende aantal bewoners en de relatief korte periode dat deze opvang plaatsvindt is het lastig om hiervoor een raming op te nemen. De budgetten hiervoor zijn inmiddels structureel in de begroting verwerkt. Complicerende factor hierbij is ook de rijksvergoeding; deze is al enkele keren gekort en onduidelijk is of de huidige vergoeding ook geldt voor de komende jaren. De sterk fluctuerende prijzen voor o.a. energie en de onzekerheid over het verloop van de herfst en winter (koud/mild) maken het nog moeilijker om hiervoor goed te budgetteren.
Cybercriminaliteit
Cybercriminaliteit is gericht op het hacken van computers, netwerken of netwerkapparaten door criminele organisaties. Deze vorm van misdaad neemt alleen maar toe en kan iedere persoon of organisatie treffen, met alle gevolgen van dien. De ICT-organisatie probeert zich hier zo goed mogelijk tegen te wapenen maar het helemaal uitsluiten van een hack is onmogelijk met een mogelijke (langdurige) verstoring van de werkzaamheden en (hoge) onkosten tot gevolg.
Regionale ambities
De gemeente Heerde maakt deel uit van zowel de Regio Zwolle/Kop van de Veluwe als de Regio Stedendriehoek. Beide regio's hebben een strategische agenda. Om de doelen van de agenda's te realiseren zal de triple helix binnen beide regio's maatregelen en acties moeten ontplooien. Deze regionale ambities sluiten aan bij onze lokale doelstellingen, waardoor we er vooralsnog vanuit gaan dat eventuele te leveren bijdragen worden gedekt uit de bestaande begroting. Wel vergt het acteren in twee regio's veel van zowel de bestuurders als de ambtelijke organisatie.
Klimaatverandering
Het klimaat wordt steeds grilliger en onvoorspelbaarder. De recente natuurrampen tonen dit telkens weer aan. Voor deze weersinvloeden (bijv. storm / zware sneeuw- en regenval) is op dit moment geen aanvullend budget in de begroting opgenomen. Wanneer deze extremen zich gaan voordoen dan zal dit onvermijdelijk leiden tot budgetoverschrijdingen.
Weerstandscapaciteit
De algemene reserve fungeert als buffer voor het opvangen van incidentele financiële risico's. Deze algemene reserve is recentelijk fors gedaald door de genomen technische maatregelen. In de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is een inschatting gemaakt van de risico's en is de dekkingsgraad ervan weergegeven. Mocht de algemene reserve op een bepaald moment te laag worden, dan is het altijd mogelijk om bovengenoemde technische maatregelen (deels) terug te draaien. Het gevolg hiervan is dan wel dat het structurele begrotingssaldo daarmee verslechterd. Voor het jaar 2025 is een groot deel van het positieve rekeningresultaat weer toegevoegd aan deze reserve. Voor 2026 wordt een negatief rekeningresultaat verwacht en ook voor de jaren erna is de verwachting dat deze buffer niet meer in omvang zal toenemen.