6. Sociaal Domein

Met het programma Sociaal domein willen we het welzijn, de gezondheid, zelfredzaamheid en participatie van inwoners bevorderen. Daarbij hebben we extra aandacht voor mensen die ondersteuning nodig hebben. Het doel is dat iedereen naar vermogen kan meedoen in de samenleving en waar nodig passende hulp en ondersteuning ontvangt.

Een goed sociaal beleid is de onmisbare basis voor een stabiele en gezonde lokale samenleving. Het is niet alleen een vangnet, maar vooral ook een investering die zichzelf op de lange termijn terugverdient. Het zorgt voor stabiliteit en veiligheid, economische vitaliteit, kansengelijkheid, kostenbesparing en vooral menselijke waardigheid. We werken zoveel mogelijk preventief. De principes van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) passen we ook hier toe.

Financiering 
Het Rijk moet nog met een oplossing komen over de bijdragen in het Gemeentefonds voor de jeugdzorg en de Wmo voor de jaren vanaf 2028 (commissie Tamara Van Ark). Deze bijdrage blijft op dit moment achter bij de (fors) toenemende kostenstijgingen van deze open-eind kosten. Onderzocht wordt of een eigen bijdrage voor de jeugdzorg en verhoging van de eigen bijdrage voor de Wmo een deel van de oplossing kan zijn. Als gemeente gaan wij ervan uit dat het Rijk ons bij de uitvoering van taken van voldoende middelen voorziet. Bij noodzakelijke ombuigingen in het sociaal domein willen we de directe zorg aan onze inwoners zoveel mogelijk in stand houden. 

Sociaal beleid
Onze gemeente blijft een veilige thuishaven voor iedereen. Wij blijven aandacht houden voor kwetsbare groepen. We bieden kwetsbare groepen niet alleen een vangnet, maar dragen actief bij aan hun zelfredzaamheid en participatie. In de omgang met deze inwoners werken we zorgvuldig: we luisteren zonder oordeel, handelen integer en waarborgen de menselijke maat. We staan voor bestaanszekerheid en blijven werk maken van het project Samen Rondkomen.

Jeugdzorg
Bij de zorg voor onze jeugd zetten we niet alleen in op de jongere zelf, maar ondersteunen veel breder. Daarbij letten we ook op het gezin en de gezinssituatie. Een veilige thuissituatie moet daarbij de basis zijn. Een probleem komt zelden alleen. In veel gevallen heeft alleen de jongere hulp nodig, maar speelt er veel meer in de gezinssituatie. Wij vinden het daarom belangrijk om hulp te bieden bij opvoeden en te helpen wanneer de harmonie binnen een gezin verdwijnt of dreigt te verdwijnen. Samenwerking met verbonden partijen als Veilig Thuis is daarbij essentieel.

Jongeren en openbare ruimte
We behandelen jongeren als ieder ander. Wij staan actief in contact met jongeren en benaderen hen niet als een aparte doelgroep met afzonderlijke regels. Vanuit deze gezamenlijkheid voeren we het gesprek. Veel jongeren vinden hun plek bij sportverenigingen, de kerk of thuis. Maar een specifieke groep ontmoet elkaar regelmatig in de openbare ruimte. Voor hen hanteren we een aanpak waarin ruimte en verantwoordelijkheid hand in hand gaan. We faciliteren (eenvoudige) ontmoetingsplekken. We doen dit samen met de jongeren zelf. Hierbij maken we duidelijke afspraken over het gebruik; we bieden vrijheid waar het kan, maar handhaven waar nodig. We investeren in het contact tussen jongeren en de samenleving waarbij we professionele jongerenwerkers en betrokken vrijwilligers inzetten. We communiceren actief met omwonenden om het onderlinge begrip te versterken. De publieke ruimte is immers van iedereen – ook van jongeren.  

Hospice
Een hospice binnen de gemeente is van grote waarde. Een hospice draagt bij aan waardige, passende en nabijgelegen zorg in de laatste levensfase. Vrijwilligers spelen hierbij een belangrijke rol. Een hospice biedt een rustige 
en vertrouwde omgeving waarbij mensen in hun eigen regio kunnen blijven, dicht bij hun naasten. Dit vergroot de toegankelijkheid van palliatieve zorg en voorkomt dat inwoners ver moeten reizen in een kwetsbare periode.
We stimuleren en faciliteren de komst van een hospice in onze gemeente.

Opvang ontheemden en vluchtelingen
De ontwikkelingen binnen dit thema zijn sterk afhankelijk van (inter)nationale dynamiek. Ons uitgangspunt blijft: we houden ons aan wat de wet ons voorschrijft. Op het gebied van opvang van vluchtelingen voldoen wij momenteel aan de Spreidingswet, doordat we een uitruil hebben met de gemeente Zutphen. Zutphen vangt meer asielzoekers op en Heerde heeft zich gericht op de opvang van Oekraïners, inclusief een zorgafdeling voor medische opvang. Binnen de regio heeft onze gemeente daarbij de specifieke verantwoordelijkheid op zich genomen voor het verzorgen van somatische opvang van Oekraïense ontheemden.  Wij streven ernaar deze afspraken ook na  31-12-2029 voort te zetten.

Sinds de decentralisaties in het sociaal domein (1 januari 2015) zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de WMO & Jeugdzorg. Maar naast de taken en verantwoordelijkheden die uit deze twee wetten voortvloeien, speelt de gemeente ook nog een belangrijke rol als het gaat om inkomensondersteuning en de (re-)integratie naar werk.

Al de hieraan gerelateerde baten & lasten zijn terug te vinden bij de onderstaande taakvelden.

Tot dit taakveld behoren algemene voorzieningen (waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is) gericht op participatie:

• Ondersteunen op participatie gerichte burgerinitiatieven, ondersteuning vrijwilligers en mantelzorg;
• Inclusie-beleid;
• PlusOV (basismobiliteit) exclusief leerlingenvervoer
• Kinderopvang: toezicht op en handhaving van de kwaliteit van de kinderopvang en peuteropvang; - aanvraag en verstrekking kinderopvangtoeslag Sociaal Medische Indicatie;
• Activiteiten volgend uit de Wet Inburgering;
• Volwasseneducatie, zoals laaggeletterdheid
• Noodopvang vluchtelingen;
• Beleid en activiteiten gericht op vreemdelingen;
• Subsidies aan maatschappelijke organisaties zoals dorpsraad, klankbordgroep, vrijwillige hulpdiensten;
• Leges vergunning kinderopvang;
• Reizigersbijdrage basismobiliteit.

De volgende thema’s van de Brede SPUK-regeling behoren op dit taakveld:

• Terugdringen gezondheidsachterstanden;
• Versterken sociale basis;
• Mantelzorg;
• Eén tegen eenzaamheid;
• Welzijn op recept.

Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die kunnen worden uitgesplitst naar Wmo. Daar horen de volgende activiteiten bij:

• Sociaal en cultureel werk, zoals opbouwwerk, jongerenwerk, buurtsportcoaches, ouderenwerk en straathoekwerk;
• Begeleiding dagbesteding en WMO Licht;
• Preventie op het gebied van participatie (bijv. eenzaamheidsbestrijding), preventie op het gebied van GGZ, aanpak risicojongeren;
• Toegang tot 1e en 2e-lijns Wmo-voorzieningen;
• Vrij toegankelijke hulp- en dienstverlening vanuit de lokale teams (waarvoor geen beschikking is afgegeven);
• Preventieve taken en vroegsignalering vanuit de lokale teams;
• Innovatiebudget, beschikbaar voor de doorbraakmethode.

Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die kunnen worden uitgesplitst naar Jeugd: Daar horen de volgende activiteiten bij:;

• Voorlichting;
• Advisering;
• (Cliënt-)ondersteuning;
• Toegang tot 1e en 2e lijnsvoorzieningen & zorgcoördinatie;
• Vrij toegankelijke hulp- en dienstverlening vanuit de lokale teams (waarvoor geen beschikking is afgegeven);
• Preventieve taken en vroegsignalering vanuit de lokale teams;
• Activiteitenbudget Stip 0-100+.

Onder dit taakveld vallen toegang- en eerstelijnsvoorzieningen die niet kunnen worden uitgesplitst naar Wmo en Jeugd: Daar horen de volgende activiteiten bij:

• Kosten zorgregio (gemeente Apeldoorn);
• Onafhankelijke cliëntondersteuning;
• Subsidie Veilig Thuis, Adviesraad en Stimenz;
• Transformatiebudget;
• Tolkkosten, licentiekosten, kosten afnemen cliëntervaringsonderzoeken.

Tot dit taakveld behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen:

• inkomensvoorzieningen en loonkostensubsidies op grond van de Participatiewet;
• IOAW (Wet inkomensvoorzieningen oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers);
• IOAZ (Wet inkomensvoorzieningen oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen);
• kosten van levensonderhoud uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz 2004);
• kosten levensonderhoud voor startende ondernemers uit Bbz 2004;
• sociale zekerheidsregelingen van het rijk zoals bijvoorbeeld eenmalige uitkeringen voor minima;
• kosten voor sociale recherche, stadsbank,  bewindvoering, sociaal noodfonds;
• Bijzondere bijstand, activiteitenbijdrage, gemeentepolis en  studietoeslag;
• Schuldhulpverlening; vroegsignalering schuldenproblematiek;
• Subsidies Voedselbank, Grip op de Knip en Stichting Leergeld;
• Brede ondersteuning kinderopvangtoeslag;
• Kwijtschelding gemeentelijke belastingen en heffingen, meerkosten bij werk in geval van handicap of chronische ziekte, etc.

Tot dit taakveld behoren voorzieningen ter bevordering van maatschappelijke participatie die niet gericht zijn op doorstromen naar reguliere arbeid:

• Beschut werken;
• WSW en begeleid werken dienstbetrekkingen;
• Kosten Lucrato.

 Het is arbeidsparticipatie (typefout)

Tot dit taakveld horen alle op arbeid gerichte participatie- en re-integratievoorzieningen:

• re-integratie-instrumenten, waaronder Work First, proefplaatsing, participatieplaatsen, vrijwilligerswerk/ sociale activering, detacheringsbanen, scholing, duale trajecten;
• Erkenning van Verworven Competenties (EVC), ondersteuning bij starten van een eigen bedrijf, bepaalde vormen van tijdelijke loonkostensubsidie (voor zover ingezet als re-integratie-instrument);
• voorzieningen, waaronder Jobcoaching, begeleiding Werkvoorzieningen zoals: werkplekaanpassingen, vervoersvoorzieningen, doventolk, brailleregels, aangepaste rolstoel etc.;
• loonwaardebepaling, ADS loon- en uitvoeringskosten, ADC-onderzoeken;
• voorzieningen ter voorbereiding van een zelfstandig bestaan als startend ondernemer en ter begeleiding van startende ondernemers uit het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz).

Tot dit taakveld behoren hulpmiddelen en diensten om zelfstandig te kunnen functioneren voor mensen met fysieke beperkingen die op basis van een beschikking worden verstrekt. 

• Rolstoelen;
• Vervoersvoorzieningen;
• Woonvoorzieningen en woningaanpassingen;
• Keuringskosten invalideparkeerkaart;
• Leges invalideparkeerkaart.

Tot dit taakveld behoren de kosten voor huishoudelijke ondersteuning, een schoon en leefbaar huis. 

• Algemene voorziening Hulp bij huishouden AVSLH;
• Maatwerkvoorziening Hulp bij huishouden MVHO;
• Eigen bijdragen die vallen onder het abonnementstarief, óók wanneer deze betrekking hebben op voorzieningen en diensten die worden geboekt op andere taakvelden.

De kosten voor WMO Ondersteuning thuis, waaronder

• Begeleiding;
• Persoonlijke verzorging;
• Kortdurend verblijf;
• Overige ondersteuning gericht op het individu of huishouden/gezin.

Dit taakveld omvat lokaal ingekochte jeugdhulp (alleen eigen gemeente) en subregionaal ingekochte jeugdhulp (waarbij een deel, maar niet alle gemeenten uit de regio samen jeugdzorg inkopen). Ambulante zorg in natura betreft vormen van jeugdhulp waarbij een jongere bij de ouders/verzorgers woont/overnacht en niet bij de aanbieder.

• Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder, zonder overnachting;
• Persoonlijke verzorging;
• Dagbehandeling;
• Vervoerdiensten van en naar de aanbieder;
• Jeugdhulp ambulant;
• Jeugdhulp crisis ambulant;
• Maatwerkarrangementen Jeugdwet indien het ambulante zorg betreft;
• Generalistische Basis GGZ;
• Specialistische GGZ;
• Kindergeneeskunde;

Op dit taakveld hoort ook:

• Ambulante hulp die jongeren ontvangen als ze in een pleeggezin wonen.

In dit taakveld Jeugdhulp met verblijf gaat het om ingekochte jeugdhulp met verblijf. De jongere verblijft formeel niet thuis in het eigen gezin, maar overnacht ergens anders (in pleeggezin, gezinsgericht verblijf, residentiële instelling of andere vorm van verblijf, waaronder crisisverblijf). Deeltijdverblijf valt hier ook onder, bijvoorbeeld alleen tijdens weekenden of juist door de week. 

Lokaal houdt in dat contractuele afspraken door de gemeente zelf zijn afgesloten in tegenstelling tot door de zorgregio (regionaal) of landelijk ingekocht. Deze onderverdeling wordt van kracht vanaf 2027. In 2026 worden de zorgkosten voor verblijf nog ongedifferentieerd op de kostenplaats geboekt.

• Jeugdhulp verblijf (inclusief behandeling);
• Jeugdhulp verblijf (exclusief behandeling);
• Jeugdhulp met verblijf: gesloten plaatsing;
• Jeugdhulp met verblijf: overig residentieel;
• Maatwerkarrangementen Jeugdwet indien het zorg met verblijf betreft;
• Enkele productcodes Jeugd GGZ (54005 t/m 54015 en 54017).

Op dit taakveld staan alle PGB’s (persoonsgebonden budgetten) die worden verstrekt op grond van de Wmo 2015. Cliënten kunnen met een door de gemeente verstrekte PGB zelf de maatwerkvoorziening inkopen. De administratieve uitvoering van het PGB wordt gedaan door de Sociale Verzekeringsbank. De gemeente Heerde probeert waar mogelijk een ZIN voorziening in te zetten in plaats van een PGB.

Op deze functie staan alle PGB’s (persoonsgebonden budgetten) die worden verstrekt op grond van de Jeugdwet. Cliënten kunnen met een door de gemeente verstrekte PGB zelf de maatwerkvoorziening inkopen. De administratieve uitvoering van het PGB wordt gedaan door de Sociale Verzekeringsbank. De gemeente Heerde probeert waar mogelijk een ZIN voorziening in te zetten in plaats van een PGB.

Tot dit taakveld behoren de kosten voor beschermd wonen. Dit beleidsgebied is sterk in ontwikkeling. Nog niet alle taken zijn gedecentraliseerd., maar stapsgewijs zullen deze de komende jaren naar de gemeente komen.

• Kosten inloop GGZ;
• Bemoeizorg;
• Meldpunt verward gedrag;
• Uitvoeringskosten projectplan MOBW;
• Baten uit de centrumgemeente Apeldoorn (overschot regionale middelen, bijdrage decentralisatiekosten en lokale beleidsondersteuning).

Tot dit taakveld worden de kosten geboekt voor:

• Inhuurkosten verslavingsdeskundige;
• Innovatiebudget voor de doorbraakmethode;
• Team Ed, week van de verslaving, preventiekosten verslaving. 

Dit taakveld betreft de baten en lasten die een gemeente heeft voor de jeugdbescherming. Een jeugdbeschermingsmaatregel wordt door de rechter dwingend opgelegd. Het doel van de jeugdbeschermingsmaatregel is het opheffen van de bedreiging voor de ontwikkeling van het kind. Een rechter kan twee soorten maatregelen opleggen: 

• een ondertoezichtstelling (ots) waarbij ouders verplicht hulp en ondersteuning bij het opvoeden krijgen;
• een gezagsbeëindigende maatregel (voogdij) waarbij ouders het gezag over het kind verliezen;

Tot dit taakveld behoort ook de inzet van het Landelijk Expertiseteam (LET). In veruit de meeste gevallen is dan sprake van Jeugdbescherming.

Dit taakveld betreft de baten en lasten die een gemeente heeft voor de jeugdreclassering. Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen.

• ZIN kosten Jeugdreclassering;
• Subsidie Halt.

Op dit taakveld worden de volgende kosten geboekt. Deze kosten zijn niet toe te rekenen aan een bepaald product in de jeugdzorg of dienst.

• loonkosten beleidsmedewerker en contractmanager Jeugd;
• loonkosten backoffice gemeente ten behoeve van uitvoering Jeugdwet zoals afgeven beschikkingen.