Jaarverslag

Op het programma 'Bestuur en ondersteuning' zijn de algemene inkomsten en uitgaven verwerkt om de gemeente Heerde 'draaiende te houden'. Voorheen werden deze kosten onder 'Bestuur' en 'Overhead' verantwoord. Dit zijn bijvoorbeeld de kosten voor raad, college, bestuursondersteuning, burgerzaken maar ook de kosten voor huisvesting, facilitair, P&O, financiën en ICT behoren hierbij. De algemene uitkering uit het gemeentefonds, O.Z.B. en lokale heffingen zijn opgenomen bij de baten van dit programma. Dit programma is daarmee het enige programma waar de baten hoger zijn dan de lasten.

Lasten
Bij het programma Bestuur en ondersteuning zijn de werkelijke uitgaven €6.808.000,- hoger dan de raming. Onderstaand zijn de wijzigingen ten opzichte van de begroting toegelicht. 

0.1 Bestuur
Bij het taakveld Bestuur is €567.000,- meer uitgegeven.  Voor het grootste deel komt dit doordat de pensioenvoorziening (ex)wethouders met €481.000,- is verhoogd. De pensioenen voor deze (oud)bestuurders worden per 1-1-2028 naar het ABP Pensioenfonds overgedragen; dit is een wettelijke (landelijke) verplichting. De door het ABP gehanteerde dekkingsgraad is echter hoger dan de huidige gehanteerde APPA dekkingsgraad; het gevolg hiervan is dat er moet worden bijgestort. De raad is hierover middels een memo ARI geïnformeerd. Het overige verschil komt doordat er in 2025 veel activiteiten en (inspraak)bijeenkomsten voor inwoners hebben plaatsgevonden met uiteenlopende thema's. Ook waren de opleidings- en verzekeringskosten hoger. Daarnaast is de bijdrage voor de regionale en landelijke samenwerking sterker gestegen als gevolg van indexaties en bijgestelde bijdragen dan was geraamd.   

0.10 Mutatie reserves
Bij de Perspectiefnota 2025/2028 zijn er technische maatregelen doorgevoerd. Dit heeft geresulteerd in een mutatie van de reserves van €5.657.000,-. Daarnaast is de reserve Corona van €308.000,- overgeheveld naar de reserve Centrumontwikkeling. Deze mutaties zijn bij dit taakveld geboekt en tegengeboekt bij de inkomsten.

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten
Het verwachte rekeningsaldo bij de Najaarsnota 2025 was €1.054.000,- positief. Dit bedrag is op dit product verantwoord.

0.2 Burgerzaken
Bij dit taakveld is de doorbelasting van de salarissen €66.000,- hoger doordat er extern personeel is ingehuurd. Onderaan dit programma is een totaaloverzicht opgenomen van alle directe en indirecte salariskosten van de organisatie. 
De legesinkomsten  (ID-bewijzen/paspoorten/rijbewijzen) zijn €52.000,- hoger dan de raming. Een groot deel ervan, €38.000,-, moet worden afgedragen aan het rijk en veroorzaakt hier de overschrijding.

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Door extra inhuur van personeel ter vervanging van ziekte zijn de kosten op dit onderdeel €63.000,- hoger. Zie onderstaande tabel voor een totaaloverzicht van de salariskosten van de gehele organisatie.

0.4 Overhead
Dit taakveld omvat alle kosten die het primaire proces ondersteunen zoals huisvestingskosten van het ambtelijk personeel, facilitair, P&O, automatisering, financiën en inkoop. In totaliteit (lasten en baten) zijn deze kosten €90.000,- hoger dan de begroting. De afwijkingen bij Huisvesting, Facilitair en P&O zijn verklaard.

De lagere kosten voor Huisvesting van €94.000,- is grotendeels het gevolg van minder rentekosten die zijn doorberekend naar deze gebouwen. De werkelijke rentekosten waren lager doordat er rente is ontvangen over het uitstaande banksaldo. Daarnaast waren de onderhoudskosten lager omdat een deel van het geplande onderhoud naar 2026 is doorgeschoven.

Voor Facilitair zijn er €55.000,- meer kosten gemaakt. Dit komt doordat de budgetten hiervan geen gelijke tred hebben gehouden met het toegenomen aantal personeelsleden; er is meer uitgegeven aan consumpties, schoonmaakkosten en diverse facilitaire kosten voor o.a. de inrichting van het kantoor van de Belastingsamenwerking. 

Bij P&O is €366.000,- meer uitgegeven. Als gevolg van een voorziening voor personeelskosten moet er in 2026 €249.000,- worden afgedragen. Doordat er veel langdurig zieken zijn geweest is hiervoor €311.000,- meer ingehuurd dan geraamd. De overige personeelskosten en de detachering/vergoeding van medewerkers resulteert in een gezamenlijk voordeel van afgerond 193.000,-. In totaliteit is de overschrijding voor de personeelskosten €340.000,- (zie onderstaand overzicht).

0.61 O.Z.B. woningen en 0.62 O.Z.B. niet woningen
De besparing van €146.000,- bij dit onderdeel komt doordat er nog 'eigen' budgetten naast de budgetten voor de Belastingsamenwerking waren geraamd. Deze budgetten zijn niet ingezet. Verder zijn de (meer)kosten van het personeel van de Belastingsamenwerking verantwoord op de reguliere salarispost (zie bovenstaande tabel).

Baten
De baten zijn bij dit programma €6.496.000,- hoger dan de begroting. Dit verschil is hieronder uitgelegd. 

0.10 Mutatie reserves
Bij de Perspectiefnota 2025/2028 zijn er technische maatregelen doorgevoerd. Dit heeft geresulteerd in een mutatie van de reserves van €5.657.000,-. Daarnaast is de reserve Corona van €308.000,- overgeheveld naar de reserve Centrumontwikkeling. Deze mutaties zijn bij dit taakveld geboekt en tegengeboekt bij de lasten. De resterende onttrekking uit de reserves is €554.000,- lager dan begroot. Dit komt doordat er geen of minder kosten zijn geweest waartegenover een reserve als dekking was ingezet. Dit geldt voor de onttrekking uit de Omgevingswet waar maar €49.000,- is uitgegeven in plaats van €250.000,-. Ook de onttrekkingen voor het sociaal domein (€137.000,-) voor de huishoudcoach en de casemanager verslaving bleken niet nodig maar konden worden gedekt uit de reguliere budgetten. Tenslotte is er €90.000,- minder onttrokken aan de reserve afkoop onderhoud graven hebben enkele aanpassingen aan de gebouwen nog niet plaatsgevonden (€126.000,-). 

0.2 Burgerzaken
De legesinkomsten  (ID-bewijzen/paspoorten/rijbewijzen) zijn €52.000,- hoger dan de raming. Een groot deel ervan, €38.000,-, wordt afgedragen aan het rijk.

0.4 Overhead
Zie de toelichting bij de lasten.

0.5 Treasury
De geraamde rentekosten over de investeringen worden bij de begroting over de diverse producten toegerekend. In werkelijkheid waren de rentekosten fors lager; daarom is er minder naar de producten toegerekend en ontstaat deze afwijking van €678.000,- ten opzichte van de begroting.

0.61 O.Z.B. woningen en 0.62 O.Z.B. niet woningen
In totaliteit is er €46.000,- meer aan O.Z.B.-inkomsten en overige belastingen ontvangen in 2025.

0.7 Algemene uitkering
Het voordeel van €897.000,- ten opzichte van de begroting  komt door €174.000,-  extra middelen vanuit de Decembercirculaire 2025. Verder is er €360.000,- uit 2024 en €362.000,- uit 2025 aan extra middelen ontvangen vanuit de maatstaf 'huishoudens met een laag inkomen'. Het bestuur is hierover met een memo ARI geïnformeerd. 

De kosten die op het programma 'Veiligheid' worden verantwoord zijn voor een groot deel te relateren aan de brandweerzorg (VNOG). Daarnaast zijn de taken die verband houden met criminaliteit, preventie en ondermijning bij dit programma opgenomen. 

Lasten
De werkelijke uitgaven bij het programma Veiligheid zijn  €102.000,- hoger dan de raming. Dit komt omdat er bij het taakveld 'Openbare orde en veiligheid' extern personeel is ingehuurd. Bij het programma 'Bestuur en ondersteuning' is een totaaloverzicht opgenomen van alle directe en indirecte salariskosten.

Baten
De afwijking bij de inkomsten is gering en niet verder toegelicht.

Alle kosten die gemaakt worden rondom de mobiliteit van voertuigen binnen de gemeente worden geboekt op het programma 'Verkeer, vervoer en waterstaat'. Dit zijn o.a. de kosten voor de aanleg, en het onderhoud, van wegen, bruggen en (fiets) paden, en daarmee dus ook de kosten voor de openbare verlichting en gladheidsbestrijding.  De kosten van het eigen materieel dat wordt ingezet voor bovengenoemde taken behoren eveneens bij dit programma. De inkomsten betreffen de vergoedingen voor degeneratieschades aan wegen, bruggen etc. 

Lasten
Bij het programma Verkeer, vervoer en waterstaat is €167.000,- minder uitgegeven dan geraamd. De oorzaak hiervan is hieronder toegelicht.

2.1. Verkeer en  vervoer
Bij dit taakveld worden kapitaallasten geraamd voor diverse investeringen in de openbare ruimte. Enkele investeringen worden later gerealiseerd dan gepland; hierdoor zijn de kapitaallasten ruim €180.000,- lager. Dit wordt ook versterkt doordat er rente-inkomsten vanuit het schatkistbankieren zijn ontvangen; dit verlaagd de doorbelaste werkelijke rentekosten naar o.a. dit taakveld. De overige afwijkingen bij dit taakveld hebben per saldo een gering negatief resultaat van €13.000,-.

Baten
Bij dit programma zijn de inkomsten €46.000,- hoger dan de raming. Dit komt door hogere ontvangsten voor degeneratieschade van wegen en door een niet geraamde vergoeding voor het beheer, lediging en verwerking van verpakkingsafval in openbare prullenbakken.

Wat gaat het kosten?

Lasten
De uitgaven zijn bij het programma Economie €79.000,- hoger dan geraamd. Hieronder zijn de belangrijkste oorzaken van deze overschrijding toegelicht.

3.1 Economische zaken
Bij dit taakveld is de doorbelasting van de salarissen €30.000,- hoger. Dit komt omdat er extern personeel is ingehuurd als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt. Bij het programma 'Bestuur en ondersteuning' is een totaaloverzicht opgenomen van alle directe en indirecte salariskosten.

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
De marktkosten waren ruim €21.000,- hoger dan begroot. Dit komt doordat er meer stroom is afgenomen en door gestegen energiekosten.  

3.4 Economische promotie
De overschrijding van €39.000,- bij dit onderdeel komt deels door een hogere doorbelasting van salarissen (€74.000,-) en deels door lagere kapitaallasten op investeringen (€38.000,-). De totale rentekosten over 2025 zijn uitgewerkt in de tabel 'Renteschema 2025' in de paragraaf Financiering. 

Baten
3.4 Economische promotie
De inkomsten zijn bij dit programma  €102.000,- hoger dan geraamd. Dit komt doordat er meer aan toeristenbelasting is ontvangen in het afgelopen jaar. 

Lasten
Bij het programma Onderwijs zijn de kosten €378.000,- lager dan de raming. De oorzaken hiervan zijn hieronder toegelicht.

4.2 Onderwijshuisvesting
Bij de diverse onderwijsgebouwen is er teveel rente naar deze producten toegerekend; de werkelijke rentekosten waren €365.000,- lager. Dit komt doordat er met een vast rentetarief wordt gerekend en doordat er rente is terugontvangen op het uitstaande banksaldo. In werkelijkheid waren hierdoor de rentekosten significant lager. 

De totale onderhoudskosten bij de scholen waren €49.000,- hoger dan verwacht. Dit komt veelal door storingen/lekkages/achterstallig onderhoud wat niet was voorzien. Vooral bij De Rhijnberg en De Heerd zijn er problemen als gevolg van onduidelijke beheerconstructies. 

Het budget van €50.000,- voor de aanleg van groene schoolpleinen is niet aangewend. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld om dit budget naar 2026 over te hevelen.

Baten
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Een eindafrekening uit 2024 voor het leerlingenvervoer is de oorzaak van de hogere inkomsten van €50.000,- bij dit programma. 

'Sport, cultuur en recreatie' is een breed programma met allemaal leuke en belangrijke zaken die het leven aangenamer maken. Dit programma omvat o.a. de uitgaven voor sportaccommodaties,  bosbeheer, openbaar groen, musea en subsidies aan rijks- en gemeentelijke monumenten. De inkomsten zijn veelal provinciale en rijkssubsidies die worden ontvangen om bovenstaande zaken in stand te houden.

Lasten
De uitgaven bij het programma Sport, cultuur en recreatie zijn €27.000,- lager dan begroot.  De afwijking die dit voordeel nagenoeg veroorzaakt is hieronder toegelicht.

5.1 Sportbeleid
Bij dit onderdeel zijn de kosten van extern personeel €19.000,- hoger. Bij het programma 'Bestuur en ondersteuning' is een totaaloverzicht opgenomen van alle directe en indirecte salariskosten.

5.4 Musea
In 2025 is er €30.000,- minder uitgegeven aan het streekarchief. Dit komt omdat er voor de kosten van de begroting van NoVA nog sprake is van een ingroeimodel voor de komende jaren waardoor de werkelijke kosten lager zijn dan de raming. Daarnaast waren de kosten van het streekarchief Epe-Hattem-Heerde lager en zijn er geen directe kosten geweest voor de restauratie en afvoer van het historisch archief.

5.7 Openbaar groen en (open lucht) recreatie
Voor het materieel en onderhoud en de verwerkingskosten van (groen)afval is  ongeveer €43.000,- minder uitgegeven. 

Baten
De inkomsten zijn bij dit programma €132.000,- hoger. Deze hogere inkomst heeft 3 redenen die hieronder zijn genoemd. 

5.2 Sportaccommodaties 
Bij de buitensportaccommodaties zijn de afrekeningen van de energie over 2024 achteraf in rekening gebracht. Hierdoor is er €42.000,- meer ontvangen.

5.7 Openbaar groen en (open lucht) recreatie
Voor de inzet van doelgroepers wordt van Lucrato loonkostensubsidie ontvangen. Voor 2025 was dit een bedrag van €70.000,-. Hiervoor was op deze post geen raming opgenomen. Dit voordeel is bij het programma 'Bestuur en ondersteuning' verwerkt in het totaaloverzicht van alle directe en indirecte salariskosten.

Van de verzekering is een vergoeding van ruim €16.000,- ontvangen voor de schade die is geleden als gevolg van de inbraak bij de gemeentewerf in juni 2025. Dit bedrag is in november gestort; te laat voor de verwerking in de najaarsnota.

Lasten
De uitgaven bij het programma Sociaal domein zijn €337.000,- lager dan begroot.  De grootste afwijkingen die dit voordeel veroorzaken zijn hieronder toegelicht.

6.22 en 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
De inhuurbudgetten van de flexibele schil van Stip zijn niet volledig benut (€290.000,-). Het was moeilijk om de juiste medewerkers te vinden waardoor vacatures langere tijd niet zijn ingevuld. Daarom is er in de loop van het jaar besloten om de activiteiten voor opbouwwerk en jongerenwerk als een opdracht aan een externe partij te verstrekken. 

6.4 Begeleide arbeidsparticipatie
De kosten voor WSW en beschut werk zijn €62.000,- lager uitgevallen dan begroot door minder deelnemers. Door de gewijzigde wetgeving is het moeilijk in te schatten hoeveel instroom en uitstroom er gerealiseerd wordt, omdat er nog geen historische gegevens beschikbaar zijn.

6.5 Arbeidsparticipatie
Door wijzigingen in het rekeningschema en het verbijzonderen van kosten lopen de budgetten en kosten niet synchroon op de rekeningen, en is hier een overbesteding van €53.000,-, maar hier is eigenlijk niets veranderd.

6.60 Hulpmiddelen en diensten Wmo
In 2025 is overgestapt van een koop- naar een leaseprogramma. Hierdoor vervallen de initiële aanschafkosten voor nieuwe hulpmiddelen, omdat deze kosten over de hele looptijd van 7 jaar worden verspreid. Op de uitstaande gekochte hulpmiddelen worden uitsluitend reparatie- en onderhoudskosten in rekening gebracht. Dit geeft een  tijdelijk een financieel voordeel dat de komende jaren zal afnemen, omdat steeds meer eigen hulpmiddelen worden vervangen door lease.  En er is een woonvoorziening welke gepland was in 2025 gerealiseerd te zijn niet tijdig afgerond. Hierdoor zijn de kosten in totaal voor de materiële voorzieningen €90.000,- lager uitgevallen.

6.711 Huishoudelijk hulp Wmo
Met ingang van 1 januari 2025 is de inzet van huishoudelijke ondersteuning gereorganiseerd. Een deel van de inwoners krijgt minder uur ondersteuning per week, omdat ze zelf nog een deel kunnen doen. Dit heeft geleid tot een besparing van €109.000,-.

6.751-6.762 Jeugdhulp ZIN
Ondanks de budgetbijstellingen bij de voor- en najaarsnota zijn de kosten voor de ambulante jeugdhulp alsnog met €110.000,- overschreden. Opnieuw blijkt hoe lastig het is om deze kosten goed te ramen; dit blijft ook voor de komende jaren een belangrijk aandachtspunt.

Baten
De inkomsten bij dit programma zijn €261.000,- hoger dan geraamd.  Dit komt voornamelijk doordat de inkomsten voor de BUIG-middelen  worden begroot op basis van de voorlopige beschikking . De definitieve beschikking voor de BUIG-middelen was hoger dan de voorlopige beschikking. De definitieve beschikking wordt na de najaarsnota ontvangen; hierdoor is verwerking in de begroting niet (meer) mogelijk.

Bij het programma 'Volksgezondheid en milieu' zijn de kostendekkende exploitaties afvalverwerking, riolering en begraven opgenomen. Daarnaast worden ook nog uitgaven rondom milieubeheer (zoals ongediertebestrijding) en de volksgezondheid (GGD) bij dit programma verantwoord.

Lasten
De uitgaven zijn bij het programma Volksgezondheid en milieu €59.000,- lager dan de raming. Onderstaand is toegelicht hoe dit komt.

7.1 Volksgezondheid
De bijdrage aan de GGD was iets lager dan geraamd door een verrekending uit 2024. Daarnaast is er minder aan subsidie voor Verian uitgekeerd en was er minder geld nodig voor het onderhoud van de AED's. In totaliteit is hierdoor €34.000,- minder bij dit product uitgegeven.

7.2 Riolering
De uitgaven zijn per saldo €45.000,- lager uitgevallen als gevolg van geringere rentekosten (zie rentestaat bij paragraaf Financiering) op de investeringen en daarnaast overschrijdingen op energie en onderzoek riolering. Dit betreft een kostendekkende exploitatie. Meer- of minderkosten worden met de voorziening riolering verrekend.

7.3 Afval
De kosten voor afvalinzameling zijn iets hoger uitgevallen (€18.000,-) door gestegen verwerkingskosten. Dit betreft een kostendekkende exploitatie. Meer- of minderkosten worden met de reserve afvalstoffenheffing verrekend. 

Baten
De lagere inkomst bij dit programma van €26.000,- is het gevolg van geringe fluctuaties bij bovengenoemde kostendekkende exploitaties.

Lasten
De uitgaven zijn bij het programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing €629.000,- lager dan de raming. Hieronder is een toelichting op deze afwijkingen gegeven.

8.1 Ruimte en leefomgeving
In 2025 is de transitie gemaakt naar 'plan-specifiek begroten'. Daarmee wordt meer projectmatig gewerkt aan de hand van een plankostenscan en wordt er minder rechtstreeks in de exploitatie geboekt. Hierdoor zijn zowel de kosten als  inkomsten bij dit product fors lager.

Bij de Perspectiefnota 2026-2029 was er €250.000,- beschikbaar gesteld voor het opstellen van het Omgevingsplan. Van dit bedrag is er €49.000,- uitgegeven in 2025; het restant wordt naar latere jaren doorgeschoven.

8.2 Grondexploitatie
De grondexploitatie bestaat voor Heerde uit 4 complexen die voor 2025 zijn afgesloten met een gezamenlijk voordeel van €404.000,-. Bij de begroting was al rekening gehouden met een voordeel van €203.000,-. Voor de resultaatbepaling bij de grondexploitatie wordt de POC-methode gehanteerd; dit is een landelijke voorgeschreven methodiek waarmee de complexen worden gewaardeerd op peildatum 31 december van het desbetreffende jaar. Hieronder is een toelichting van de voordelen per complex uitgewerkt.

Eeuwlandseweg Zuid (voordeel €8.000,-) 
Het geringe voordeel bij dit complex is ontstaan door lagere werkelijke 'plan- en onderzoekskosten' en 'overige kosten'.

Eeuwlandseweg Noord (voordeel €37.000,-)
Het voordeel bij Eeuwlandseweg Noord komt door €15.000,- lagere 'plan- en onderzoekskosten'. Daarnaast zijn de kosten voor 'voorbereiding en toezicht' doorgeschoven naar 2026. Voor 2025 betekent dit een voordeel van €22.000,-.

Centrumplan (voordeel €244.000,-)
Voor het Centrumplan worden ook een aantal kosten naar 2026 doorgeschoven. Dit zijn de 'verwerving van grond' (€39.000,-) en eventuele 'planschadeclaims' (€70.000,-). Ook bij dit complex is er minder aan 'plan- en onderzoekskosten' uitgegeven. Tezamen met lagere 'onvoorziene kosten' resulteert dit in een voordeel van €71.000,-. De kosten voor het 'bouw- en woonrijp maken' waren €79.000,- lager doordat er rekening was gehouden met hogere kosten voor grondsanering en woonrijp maken op het terrein van de oude gemeentewerf.

Veldweg (voordeel €115.000,-)
Bij de Veldweg is er €83.000,- overgehouden op het restbudget voor 'woonrijp maken'. Overigens is ongeveer €25.000,- van dit budget nog nodig in 2026.  De restantbudgetten voor 'plan- en onderzoekskosten'; 'voorbereiding en toezicht' en 'onvoorzien' waren te hoog geraamd; een totale besparing van €32.000,-. 

8.3 Wonen en bouwen
Als gevolg van de nieuwbouw van de Hof van Cramer en de overdracht van de beheerconstructie  van De Heerd is er minder tijd besteed aan de 'eigen' gemeentelijke accommodaties. Dit verklaart de lagere doorbelaste loonkosten van €107.000,- bij dit product. 

Baten
De inkomsten zijn bij dit programma €178.000,- lager. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn toegelicht.

8.1 Ruimte en leefomgeving
In 2025 is de transitie gemaakt naar 'plan-specifiek begroten'. Daarmee wordt meer projectmatig gewerkt aan de hand van een plankostenscan en wordt er minder rechtstreeks in de exploitatie geboekt. Hierdoor zijn zowel de kosten als  inkomsten bij dit product fors lager.

8.2 Grondexploitatie
Zie de uitgebreide toelichting bij de lasten.

8.3  Wonen en bouwen
De raming voor de leges van de omgevingsvergunningen zijn met ingang van 2025  structureel verhoogd naar €738.000,-. In werkelijkheid is er €678.000,- hiervoor ontvangen. De inkomsten van de leges hebben veelal een grillig verloop; het achterblijven van de inkomsten kan volgend jaar weer worden gecompenseerd met hogere inkomsten. Bij de volgende begroting wordt opnieuw beoordeeld of dit budget moet worden bijgesteld.